Hoe muzikanten kunnen profiteren van AI-licentieovereenkomsten

AI-toepassingen zijn tegenwoordig niet meer weg te denken. Miljoenen Nederlanders gebruiken chatbots als ChatGPT en Gemini voor hun vragen. Ook het maken van muziek via AI-modellen heeft een enorme vlucht genomen. Op AI-muziekgenerators als Udio en Suno kunnen gebruikers tracks creëren met behulp van tekstopdrachten (prompts). Zo kunnen zij composities laten maken in de stijl van hun favoriete artiest, of met de stem van een bekende zanger. Artiesten en muziekconcerns zien dit met lede ogen aan, want auteursrechten worden op grote schaal geschonden.

Nummers van artiesten worden gekopieerd van YouTube en vervolgens door deze platforms gebruikt om hun AI-modellen te verbeteren. Vervolgens worden abonnementen verkocht aan gebruikers, die AI-muziek kunnen maken in de stijl van een bepaalde artiest. Door het illegaal gebruik van originele muziek kunnen Udio en Suno steeds beter een bepaald genre of een stem van een zanger nabootsen. Artiesten en labels kregen hier geen enkele vergoeding voor. Vorig jaar spanden de muziekconcerns Universal, Warner en Sony dan ook een rechtszaak aan wegens inbreuk op het auteursrecht. Daarbij werd een miljardenclaim neergelegd.

Op 29 september 2025 maakte de Universal Music Group bekend dat er een schikking was getroffen met Udio. Zowel Universal als zijn artiesten zullen vanaf nu financieel worden gecompenseerd voor het gebruik van hun muziek. Als tegenprestatie heeft Udio nu legaal de beschikking over de muziekcatalogus van Universal, dat onder meer Taylor Swift, Billie Eilish en Metallica onder contract heeft staan. Bovendien willen beide partijen in 2026 een AI-muziekplatform lanceren, waarop gebruikers nummers van artiesten kunnen aanpassen en met elkaar kunnen delen. De overeenkomst tussen Universal en Udio zal ongetwijfeld navolging krijgen. Er wordt verwacht dat Sony en Warner snel zullen volgen met eenzelfde soort deal.

Deze licentieovereenkomst heeft positieve gevolgen voor artiesten en componisten. Zij zullen financieel worden gecompenseerd, zeggenschap krijgen over het gebruik van hun muziek in AI-tools, en ook nieuwe mogelijkheden krijgen om hun muziek te gelde te maken en de band met hun fans te verstevigen.

Op welke manier hebben artiesten baat bij de overeenkomst met AI-muziekdiensten, zoals de deal tussen Universal en Udio? We zetten de belangrijkste voordelen voor muzikanten op een rij.

Wanneer muziek van een artiest wordt gebruikt voor het trainen van AI-modellen, krijgen zij daarvoor een financiële vergoeding. Wat dat betreft lijkt dit veel op de vergoeding die zij krijgen voor streaming bij Spotify, Deezer of Tidal. Zoals je verderop kunt lezen kunnen muzikanten en componisten ook aangeven dat ze niet willen worden gebruikt voor AI-training.

Ook wanneer de muziek of stem wordt gebruikt door gebruikers van Udio, krijgen artiesten hier een vergoeding voor. Dus als AI een nieuw nummer maakt in de stijl van Metallica, krijgt deze artiest hier elke keer een vergoeding voor, ook al hebben ze dit nummer niet zelf gemaakt. Daarnaast kan er ook geld worden verdiend wanneer deze muziek vervolgens commercieel wordt gebruikt.

Door de deal krijgen artiesten meer zeggenschap over hun eigen muziek. Zo kunnen ze aangeven dat ze niet mee willen werken. Hun muziek wordt dan niet gebruikt, wat betekent dat er geen AI-versies van hun werk zullen verschijnen. Dat betekent wel dat zij geen vergoeding ontvangen. Ook kunnen artiesten bepalen op welke wijze hun muziek, stem of stijl gebruikt mag worden binnen het platform. Zo kunnen zij toestemming geven om hun stemgeluid beschikbaar te stellen, zodat deze door abonnees kunnen worden gebruikt bij het creëren van nummers.

Om gebruik te mogen maken van de diensten van deze AI-muziekgenerators moet een abonnement worden afgesloten, waarvoor maandelijks wordt betaald. Ook een deel van deze inkomsten uit abonnementen zal ten goede komen aan de artiesten en Universal Music Group.

Door fans meer bij activiteiten te betrekken, ontstaat er een hechtere band tussen artiesten en hun fans. Zo kunnen zij een wedstrijd uitschrijven, waarbij fans wordt opgeroepen een eigen AI-versie van een nummer te maken, en daarna zelf te laten stemmen. De mix van de winnaar wordt vervolgens op het officiële social media-account van de artiest geplaatst.

Daarnaast kunnen artiesten ook inkomsten buiten de AI-deal binnenhalen. Denk aan het ontwikkelen van een tool waarmee fans gepersonaliseerde platencovers, T-shirts en andere merchandise kunnen ontwerpen.

Voor veel organisaties, bedrijven en platforms zijn er interessante mogelijkheden om deze licentiegebaseerde AI-muziek te kunnen gebruiken. Denk maar aan een supermarkt, die op basis van de tijd van de dag muziek kan genereren. Zoals rustige muziek in de ochtend en een energieker tempo tijdens het weekend of bij drukte. Op feestdagen kan een herkenbare tune worden ontwikkeld. Zo kan er speciaal ontwikkelde kerstmuziek worden gebruikt, in plaats van de grijsgedraaide kerstklassiekers.

Ook kan AI-muziek worden gebruikt om de gebruikerservaring te vergroten. Een speler bij LeoVegas Casino in Nederland kan bij een bepaald spel muziek te horen krijgen die is afgestemd op de actie van dat moment. Online aanbieders van fitnessoefeningen kunnen het tempo aanpassen aan de intensiteit van de work-out, en bij online games kan de muziek veranderen per level.

Andere voordelen zijn dat een concurrent niet dezelfde track mag gebruiken, en er sprake is van exclusiviteit. De muziek is uniek voor het concern en versterkt de merkidentiteit. Het is zelfs mogelijk dat een speler een eigen sfeer kan kiezen, en dus invloed heeft op de muziek die hij wil horen. Daarbij weten bedrijven dat ze geen auteursrechten schenden en niet elke keer losse rechten hoeven te regelen. Een voorwaarde is wel dat een commerciële organisatie checkt of de muziek daadwerkelijk gebruikt mag worden in hun eigen omgeving. Soms moet hiervoor een licentie worden afgesloten.